Τι συμβαίνει με τον κλάδο των φωτοβολταϊκών σήμερα

Κάποτε η ενασχόληση με τα φωτοβολταϊκά υποσχόταν ικανοποιητικά κέρδη τόσο για τους ιδιώτες που τα εγκαθιστούσαν στις στέγες όσο και για αυτούς που έβλεπαν τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) πιο… επαγγελματικά με αποτέλεσμα να επενδύουν σε ολόκληρες εκτάσεις με πάνελ. 

 

Στην πορεία, ωστόσο, οι συμφωνημένες τιμές με την ΔΕΗ μειώθηκαν αισθητά και χιλιάδες ιδιοκτήτες είδαν τα έσοδά τους να υποχωρούν αλλά τα δάνεια μέσω των οποίων αγόρασαν τον εξοπλισμό να παραμένουν αμετάβλητα.

 

Αξίζει, λοιπόν, σήμερα να ασχοληθεί κάποιος με τον κλάδο των φωτοβολταϊκών και πόσο δικαιολογημένος είναι ο προβληματισμός που κυριαρχεί στην αγορά;

 

Η αλήθεια είναι ότι σύμφωνα με το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα, μέχρι το 2020 το 20% της ενέργειας που καταναλώνει η χώρα μας θα πρέπει να προέρχεται από ΑΠΕ, ενώ το ποσοστό αυτό αυξάνεται στο 32% έως το 2030, που σημαίνει ότι υπάρχει ανάγκη για νέα έργα στον κλάδο. Ειδικά στην ηλεκτροπαραγωγή, η εθνική νομοθεσία (Ν. 3851/2010) προβλέπει συμμετοχή των ΑΠΕ στην ακαθάριστη κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας σε ποσοστό τουλάχιστον 40% ως το 2020.

Για τα φωτοβολταϊκά, στόχος είναι η συμμετοχή τους στη συνολική ηλεκτροπαραγωγή να φτάσει στο 10,4% το 2020 και στο 19,2% το 2030, ξεπερνώντας το 20% το 2040.

 

Επομένως, θα έλεγε κανείς ότι διαμορφώνεται ένα νέο επενδυτικό περιβάλλον για το οποίο ο Σύνδεσμος Εταιρειών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ) έδωσε στη δημοσιότητα δύο νέους επικαιροποιημένους οδηγούς. Σήμερα, οι επιλογές που έχει κάποιος που θέλει να επενδύσει στα φωτοβολταϊκά είναι είτε να πωλήσει την παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια στο δίκτυο είτε να εγκαταστήσει ένα σύστημα αυτοπαραγωγής για κάλυψη μέρους ή και όλης της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας που έχει (δείτε εδώ τον οδηγό αυτοπαραγωγής).

 

Σύμφωνα με τον ΣΕΦ το 2018:

 

– Στην Ελλάδα ήταν εγκατεστημένα 2.665 μεγαβάτ (MWp) φωτοβολταϊκών, εκ των οποίων τα 2.106 MWp (ή 79%) επί εδάφους και τα υπόλοιπα σε στέγες κτιρίων

 

– Αυξήθηκε κατά 11,8% η αγορά συστημάτων αυτοπαραγωγής, παραμένοντας ωστόσο σε επίπεδα σημαντικά χαμηλότερα του δυναμικού της χώρας

 

– Τα φωτοβολταϊκά κάλυψαν το 7% των αναγκών της χώρας σε ηλεκτρική ενέργεια, με την Ελλάδα να καταλαμβάνει την τέταρτη θέση διεθνώς (μετά από Ονδούρα, Ιταλία και Γερμανία) όσον αφορά τη συμβολή των φωτοβολταϊκών στη συνολική ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας

 

– Παρατηρήθηκε μέση μείωση 6,34% στην ενεργειακή απόδοση των φωτοβολταϊκών – σε αντίθεση με προηγούμενες χρονιές που σημειώθηκε αύξηση -λόγω της μειωμένης ηλιακής ακτινοβολίας.

 

– Η αγορά φωτοβολταϊκών συντήρησε 3.700 ισοδύναμες θέσεις πλήρους απασχόλησης (άμεσες, έμμεσες, συνεπαγόμενες)

 

Τι ισχύει σήμερα

 

Με το ισχύον καθεστώς ενίσχυσης των ΑΠΕ (Ν.4414/2016), οι ενισχύσεις για έργα μεσαίας και μεγάλης ισχύος (που ισχύουν για 20 χρόνια) χορηγούνται ως διαφορική προσαύξηση, επιπλέον της αγοραίας τιμής με την οποία οι παραγωγοί πωλούν την ηλεκτρική ενέργεια απευθείας στην αγορά, ισχύει δηλαδή ο υποστηρικτικός μηχανισμός των εγγυημένων διαφορικών τιμών (feed-in-premium).

 

Επιπλέον, οι ενισχύσεις για τα έργα αυτής της κλίμακας χορηγούνται στο πλαίσιο μιας ανταγωνιστικής διαδικασίας. Με το Ν.4602/2019 καθορίστηκαν νέες τιμές αναφοράς (τιμές πώλησης της παραγόμενης ενέργειας) και για τα έργα που δεν συμμετέχουν σε ανταγωνιστικές διαδικασίες. Συγκεκριμένα, από το 2020 και μετά, οι τιμές αναφοράς για την κατηγορία αυτή έργων θα συναρτώνται από τα αποτελέσματα των προηγούμενων ανταγωνιστικών διαδικασιών και όχι από την Οριακή Τιμή Συστήματος (ΟΤΣ) όπως ισχύει για την περίοδο 2016-2019.

 

Από τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ, αρμόδιο φορέα για την υλοποίηση των ανταγωνιστικών διαδικασιών) καθορίστηκαν διαγωνιστικοί κύκλοι για την περίοδο 2018-2020, οι οποίοι αναπροσαρμόζονται με βάση τα αποτελέσματα κάθε κύκλου.

 

Ο προγραμματισμός της ΡΑΕ προβλέπει τα εξής για την περίοδο 2019-2020:

 

 

Αυτό που ισχύει σήμερα είναι ότι τα φωτοβολταϊκά πάνω από 500 KW συμμετέχουν υποχρεωτικά σε διαγωνισμούς, ενώ μέχρι 500 KW μπορούν να επιλέξουν αν θα συμμετάσχουν σε διαγωνισμούς ή θα προτιμήσουν να «κλειδώσουν» σταθερή ταρίφα ίση με το 1,2 επί την μέση Οριακή Τιμή Συστήματος της προηγούμενης χρονιάς (για πάρκα έως 100 KW) ή ίση με το 1,1 επί την μέση Οριακή Τιμή Συστήματος της προηγούμενης χρονιάς (για πάρκα από 100 έως 500 KW).

 

Παρ’ όλα αυτά, πληροφορίες αναφέρουν ότι το συγκεκριμένο σύστημα προσδιορισμού σταθερής ταρίφας θα καταργηθεί και αναζητείται φόρμουλα η οποία θα προσδιορίζει μια σταθερή και βιώσιμη ταρίφα για τους μικρομεσαίους που θέλουν να επενδύσουν στα φωτοβολταϊκά. Για να εξειδικευθεί όμως η παραπάνω γενική κατεύθυνση εκκρεμεί να διευκρινιστεί ποιο θα είναι το όριο κάτω από το οποίο θα μπορεί να κλειδώσει κάποιος σταθερή ταρίφα και ποια θα είναι η μεθοδολογία από την οποία θα προκύπτει η σταθερή ταρίφα.

Ένα ζήτημα που απασχόλησε στο παρελθόν πολλούς επενδυτές είναι η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε γαίες υψηλής παραγωγικότητας. Για το θέμα αυτό προβλέπονται τα εξής: όσοι κατέθεσαν αιτήματα για χορήγηση Προσφοράς Σύνδεσης ως τις 21-9-2011, μπορούν να εγκαταστήσουν φωτοβολταϊκούς σταθμούς σε γαίες υψηλής παραγωγικότητας (πλην της Αττικής όπου υπάρχει ολική απαγόρευση).

Για νέες αιτήσεις και μέχρι να καθοριστούν ορισμένες λεπτομέρειες που αφορούν στη χαρτογράφηση και οριοθέτηση της γης υψηλής παραγωγικότητας, δεν επιτρέπεται η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σταθμών σε γήπεδα που έχουν χαρακτηρισθεί ως γαίες υψηλής παραγωγικότητας.

 

Πώληση της παραγόμενης ενέργειας στο δίκτυο

Όσοι ενδιαφέρονται να ξεκινήσουν τώρα μία επένδυση στα φωτοβολταϊκά με σκοπό την πώληση όλης της παραγόμενης ενέργειας στο δίκτυο, απαιτούνται τα ακόλουθα βήματα:

 

Συστήματα με ισχύ έως 500 kWp:

– βεβαίωση απαλλαγής από Έγκριση Περιβαλλοντικών Όρων (ΕΠΟ) η οποία χορηγείται από την αρμόδια Αποκεντρωμένη Διοίκηση (από την υποχρέωση αυτή εξαιρούνται τα έργα εντός οργανωμένων υποδοχέων βιομηχανικών δραστηριοτήτων)

– έγκριση μικρών εργασιών από την Πολεοδομία

– προσφορά 10 όρων σύνδεσης από τον ΔΕΔΔΗΕ

– υπογραφή της σύμβασης αγοροπωλησίας με τον ΔΑΠΕΕΠ (Διαχειριστής ΑΠΕ & Εγγυήσεων Προέλευσης, πρώην ΛΑΓΗΕ)

 

Συστήματα με ισχύ έως 500 kWp έως 1.000 kWp (1 MWp)

– έγκριση Περιβαλλοντικών Όρων (ΕΠΟ) η οποία χορηγείται από την αρμόδια Αποκεντρωμένη Διοίκηση (από την υποχρέωση αυτή εξαιρούνται τα έργα εντός οργανωμένων υποδοχέων βιομηχανικών δραστηριοτήτων)

-έγκριση μικρών εργασιών από την Πολεοδομία

-προσφορά όρων σύνδεσης από τον ΔΕΔΔΗΕ

-υπογραφή της σύμβασης αγοροπωλησίας με τον ΔΑΠΕΕΠ

 

Συστήματα με ισχύ μεγαλύτερη από 1 MWp:

– έκδοση άδειας παραγωγής από τη ΡΑΕ

– έκδοση άδειας εγκατάστασης από την αρμόδια Αποκεντρωμένη Διοίκηση (που προϋποθέτει και έγκριση ΕΠΟ όπου αυτή απαιτείται)

– έγκριση μικρών εργασιών από την Πολεοδομία

– προσφορά όρων σύνδεσης από τον ΔΕΔΔΗΕ

– υπογραφή της σύμβασης αγοροπωλησίας με τον ΔΑΠΕΕΠ

– έκδοση άδειας λειτουργίας από την αρμόδια Αποκεντρωμένη Διοίκησ

 

Τι συμβαίνει με τον κλάδο των φωτοβολταϊκών σήμερα